Η ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ

Κατά την εκστρατεία του εναντίον των Περσών, ο Μ .Αλέξανδρος όταν έφτασε στην περιοχή της Σμύρνης ,πήγε για κυνήγι στο όρος Πάγος όπου είδε σε ενύπνιο τη θεά Νέμεση να του παραγγέλλει να χτίσει πόλη στις πλαγιές του Πάγου, πράγμα που έγινε στα τέλη του 4ου αι. π.Χ.
Tο προφητικό αυτό ενύπνιο με τη φοβερή Νέμεση δεν το έλαβαν υπόψη τους όλοι αυτοί που πρωταγωνίστησαν στα γεγονότα της Μικρασιατικής εκστρατείας που τελείωσε με τον ξεριζωμό 1,5 εκατομμυρίου Ελλήνων από τις προαιώνιες εστίες του και τη μεταστέγασή τους στην Ελλάδα με ότι αυτό συνεπάγεται.
6 Μαΐου 1919
-Ολίγα λεπτά μετά την άφιξή μου εις το quai D’Orsay έφθασε ο Lloyd George και πλησιάσας με ,μ’ ερωτά.(Βενιζέλος)
-Έχετε διαθέσιμον στρατόν;
-Έχομεν.
-Απεφασίσαμεν μετά του Προέδρου Ουίλσωνος και του κυρίου Κλεμανσώ ότι δέον να καταλάβετε την Σμύρνην.
-Είμεθα έτοιμοι.
-Πόσον στρατόν δύνασθε να στείλετε;
-Μίαν μεραρχίαν 15.οοο ανδρών περίπου.
Έτσι άρχισε η μικρασιατική εκστρατεία η οποία ανήκει ως ιστορικό γεγονός στην τελευταία φάση του λεγόμενου ανατολικού ζητήματος . Η Ελλάδα προσκλήθηκε από τους «συμμάχους» της να επέμβει όταν το Μικρασιατικό βρέθηκε στο επίκεντρο του ανταγωνισμού τους για την κυριαρχία της Ανατολικής Μεσογείου και για τον έλεγχο των πετρελαίων της Μοσούλης από τους Άγγλους (κάτι θυμίζει αυτό).
Στις 7.30 το πρωί της 2ας Μαΐου 1919 τα Ελληνικά μεταγωγικά εισέρχονται στο λιμάνι της Σμύρνης .Ο μητροπολίτης Χρυσόστομος με όλο τον κλήρο ευλογεί τους Ευζώνους που αποβιβάζονται και οι Έλληνες κάτοικοι παραληρούν από ενθουσιασμό.
«Το πλήρωμα του χρόνου ήλθεν . Η Ελλάς εκλήθη υπό του Συνεδρίου της Ειρήνης να καταλάβει την Σμύρνην, ίνα ασφαλίσει την τάξιν……….(διάγγελμα Ελευθερίου Βενιζέλου).
Η τραγική ιστορία αρχίζει από το Quai D’Orsay και καταλήγει στο Κε την κοσμική παραλία της Σμύρνης απ΄όπου στις 27 Αυγούστου 1922 γίνεται η δραματική προσπάθεια επιβίβασης του Ελληνικού πληθυσμού στα πλοία με τη φλεγόμενη Σμύρνη πίσω τους.
Οι δύο μεγάλοι του Ελληνισμού ,Μ. Αλέξανδρος και Ελευθέριος Βενιζέλος δεν αντιλήφθηκαν την παρουσία της Νέμεσης στο ενύπνιο του πρώτου.
Αφού μεσολαβεί η ήττα του Βενιζέλου στις εκλογές του 1920 , η προώθηση του Ελληνικού στρατού (παρ’ όλες τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις της νέας κυβέρνησης) και η απόρριψη της πρωτοβουλίας της Ανταντ για ειρηνική διευθέτηση ,στις 13 Αυγούστου 1922 άρχισε η μεγάλη αντεπίθεση του Τουρκικού στρατού που επέφερε την ολοκληρωτική κατάρρευση του Ελληνικού μετώπου στη Μ. Ασία.
Από τις 15 Αυγούστου οι Έλληνες της Μ. Ασίας προσπαθούν απεγνωσμένα να βρουν διέξοδο από το λιμάνι της Σμύρνης προς την Ελλάδα. Ο Ύπατος Αρμοστής Αριστείδης Στεργιάδης (ένας μοιραίος Άνθρωπος) βλέποντας την κατάληψη της πόλης από τους Τούρκους έδωσε εντολή στους αξιωματούχους για τη διαφυγή και στις 26 Αυγούστου εγκαταλείπει άνανδρα την Σμύρνη και φτάνει στη Γαλλία όπου και έζησε μέχρι το θάνατό του. Στις 27 Αυγούστου μπαίνουν στη Σμύρνη οι πρώτοι άτακτοι Τσέτες και εξαπολύουν ένα τρομερό κύμα σφαγών εναντίον των Ελλήνων αλλά και των Αρμενίων .Λίγες ημέρες αργότερα ξεσπά η τρομερή πυρκαγιά που άρχισε από την Αρμενική συνοικία και κατέκαψε όλη την πόλη εκτός από την Μουσουλμανική και την Εβραϊκή συνοικία.
Ο ανταποκριτής της Αμερικανικής εφημερίδας «το βήμα του Σικάγου» τηλεγραφούσε πως «… δεν απομένει καμιά αμφιβολία για την αιτία της φωτιάς. Σύμφωνα με ένορκη κατάθεση του ανώτερου προσωπικού του Αμερικανικού Κολεγίου Σμύρνης, αυτοί που έθεσαν το πυρ ήταν Τούρκοι στρατιώτες».
Η Τουρκική πλευρά βέβαια (πιστή στην παράδοση της τουρκικής διπλωματίας) απέδωσε την πυρκαγιά στους Αρμένιους. Δεν εξήγησε πειστικά όμως το γιατί όσο φυσούσε προς την Τουρκική συνοικία ο άνεμος, δεν ξέσπασε καμιά εστία πυρκαγιάς. Στις 3 Σεπτεμβρίου ο Τούρκος διοικητής Νουρεντίν Μπέης δίνει διαταγή για αναχώρηση του χριστιανικού πληθυσμού μέσα σε μια βδομάδα. Η διαταγή εξαιρούσε τους άνδρες μεταξύ 18 και 45 ετών μέχρι να τελειώσουν οι εχθροπραξίες. Ήταν φυσικά μια εντολή για τη συνέχιση των σφαγών και των λεηλασιών. Ο Αμερικανός πρόξενος στη Σμύρνη Τζορτζ Χόρτον γράφει: «Μια ανταπόκριση στην εφημερίδα Λόντον Ντέιλι Κρόνικλ της 18ης Σεπτεμβρίου 1922 αναφέρει ότι ο συντηρητικότερος υπολογισμός θυμάτων είναι εκατόν είκοσι χιλιάδες».
Όλα τα ξένα προξενεία ,οι τράπεζες και όλα τα επιβλητικά κτίσματα κατά μήκος της προκυμαίας καταστράφηκαν ολοσχερώς. Πλην της Τουρκικής συνοικίας από την υπόλοιπη κοσμοπολίτικη Σμύρνη δεν έμεινε τίποτα, καθώς όλα σωριάστηκαν σε ένα σωρό ερειπίων και στάχτης. «….φυγή μέσα στον τρόμο , στις φλόγες ,στους σκοτωμούς εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Οι οικογένειες διασκορπίστηκαν κάτω από τη φρίκη της φυγής , σε μια «έξοδο» όπου, μετά τις λεηλασίες , τις αγριότητες ,τους βιασμούς, παραμονεύει τελευταίος ο Χάρος. Ο νικητής πολεμιστής δεν άλλαξε κατά τους αιώνες………………..
Όλες οι ξένες πηγές αποδεικνύουν πως ο Μουσταφά Κεμάλ παρά την ασαφή εντολή του είχε ουσιαστικά δώσει το σήμα για τις σφαγές και την καταστροφή της Σμύρνης. Οι σφαγές κράτησαν αρκετές μέρες μετά την εισβολή και τα παιδευμένα πλήθη των Χριστιανών μαζεύονταν μπροστά στην προκυμαία και γίνονταν έτσι εύκολη λεία των Κεμαλικών στρατευμάτων.(Δεν «συνωστίζονταν» όπως βλακωδώς και υπεραπλουστευτικώς υποστήριξαν κάποιοι «νεοπαγείς επιστήμονες» πρόσφατα).
Οι χιλιάδες αλλόφρονες Έλληνες αντιμετώπισαν εκτός από το φάσμα του θανάτου ή του ατιμασμού και την αδιαφορία και τον κυνισμό των πληρωμάτων των ξένων πλοίων και κυρίως των Γάλλων. Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ πως ανάμεσα στα χιλιάδες αθώα θύματα της μοιραίας αυτής υπόθεσης συγκαταλέγεται και ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος, ο οποίος παραδόθηκε στα χέρια του μαινόμενου όχλου και βρήκε μαρτυρικό και ηρωικό θάνατο μένοντας μέχρι τέλους κοντά στο ποίμνιό του σε αντίθεση με την άνανδρη και δειλή στάση του Ύπατου Αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη.
Το δράμα του Ελληνισμού της Σμύρνης και της Μικρασίας γενικότερα ολοκληρώθηκε από το σχέδιο του Νουρεντίν να εξοντώσει σε ολοκληρωτικό βαθμό όλους τους Χριστιανούς της περιοχής πράγμα που αποδεικνύει τη στρατηγική της γενοκτονίας που ακολούθησε ο Kεμαλισμός και στα κατοπινά χρόνια.
Σίγουρα το συναισθηματικό στοιχείο υπερισχύει όταν εξιστορούνται τα δραματικά αυτά περιστατικά, όμως χρειάζεται και η ψυχρή ματιά του ιστορικού που θα φωτίσει τα γεγονότα από μια άλλη ,ίσως όχι τόσο δημοφιλή, αλλά πάντως χρήσιμη σκοπιά
Τα ερωτήματα που προκύπτουν λοιπόν είναι απλά, πολλά και βασανιστικά.

-Δεν αντιλήφθηκε κανείς τα γεωπολιτικά παιχνίδια των «ισχυρών»;
-Αν τα αντιλήφθηκαν πως σκέφτονταν να τα αντιμετωπίσουν;
-Τι σήμαινε πρακτικά το σύνθημα «Οίκαδε» της τότε Αριστεράς;
-Γιατί αφού οι «εθνικόφρονες» ήταν κατά της Μικρασιατικής εκστρατείας ,αντί να αποστρατεύσουν τον νικητή Ελληνικό στρατό συνέχισαν τις επιχειρήσεις;
-Γιατί άλλαξε η στρατιωτική ηγεσία των μονάδων της στρατιάς Μ.Ασίας;
-Γιατί ο «στρατηλάτης Βασιλιάς» Κωνσταντίνος επέτρεψε το απίστευτο ανάπτυγμα του μετώπου(713χμ);
-Γιατί απορρίφθηκε η ειρηνευτική πρόταση της Αντάντ;
-Οι επιχειρήσεις από το 1921 και μετά με στόχο την κατάληψη της Αγκυρας ,μήπως είχαν σχέση με τις επιδιώξεις των Άγγλων στη Μοσούλη;
-Ποιος ήταν ο «στρατός μισθοφόρων χωρίς μισθό»;
-Γιατί ενώ άλλες μονάδες κατέρρευσαν ,το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων όχι μόνο διασώθηκε αλλά έσωσε και πολλούς πρόσφυγες και έσωσε την τιμή των Ελληνικών όπλων σε πολλές μάχες;
·Οι απαντήσεις σε επόμενα άρθρα
Γρηγόρης Γιοβανόπουλος
Δάσκαλος με ειδίκευση, στην Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας και του Νεοελληνικού Πολιτισμού